Een gemiddeld mens op aarde stoot op jaarbasis ongeveer 4,3 ton CO2 uit blijkt uit cijfers voor 2023 van het Internationaal Energie Agentschap (IEA) [1]. Dit is alleen de uitstoot van energie en industrie, niet van CO2 die vrij komt bij ontbossing en door de landbouw, en niet van andere broeikasgassen dan CO2.
Over het algemeen is de uitstoot per inwoner in rijke landen veel hoger dan in arme landen. De uitstoot van een gemiddelde inwoner van de Verenigde Staten was in 2023 bijvoorbeeld 13 ton CO2, terwijl die van een Nigeriaan maar 0,5 ton CO2 was.
Nederlander stoot meer CO₂ uit dan een Fransman
Autoverkeer is grote bron van CO₂.
Een Nederlander zit met ruim 6 ton per jaar boven het wereldgemiddelde. Een gemiddelde Fransman stoot 4 ton uit, minder dan het wereldgemiddelde. Dat komt omdat in Frankrijk 44% van de gebruikte energie komt van kerncentrales en omdat Frankrijk een kleinere industrie heeft dan Nederland. De verschillen tussen landen zijn enorm, wat komt door de omstandigheden in het land. Qatar spant de kroon: op jaarbasis stoot het land ruim 30 ton CO2 uit per hoofd van de bevolking. De uitstoot wordt vooral veroorzaakt door de gas-gerelateerde industrie in de Golfstaat maar ook doordat de levensstandaard door de gasexport flink is toegenomen. Een inwoner van Ethiopië stoot jaarlijks slechts 0,16 CO2 uit. Dat is 1 procent van de uitstoot van een Australiër of Amerikaan. Deze enorme verschillen maakt onderhandelen over terugdringen van CO2 uitstoot erg politiek gevoelig.
Ook opvallend: de uitstoot per hoofd van de bevolking is in Europa en de Verenigde Staten in de afgelopen veertig jaar gemiddeld iets gedaald, terwijl die van India en met name China sterk is gestegen. De daling in rijke landen komt vooral doordat we efficiënter met energie omgaan en omdat steenkool en bruinkool zijn vervangen door aardgas. Met name in de Europese landen speelt ook duurzame energie een groeiende rol. De stijging in China komt door de snelle industrialisatie, met name in de jaren 2000-2010. Die heeft honderden miljoenen mensen uit de armoede bevrijd, maar daarbij is de uitstoot per inwoner sinds 2000 verviervoudigd. In 1986 lag die in China nog op 1,6 ton CO2 per hoofd, iets lager dan India nu.
Afrika, waar meer dan 1,5 miljard mensen wonen, stoot gemiddeld minder dan 1 ton CO2 per persoon per jaar.
Totale uitstoot neemt sterk toe
Wereldwijd is de gemiddelde CO2 uitstoot per inwoner in de periode 2000 – 2023 met zo’n 15% gestegen. Maar omdat er in 2023 meer mensen waren dan in 2000, die ook nog eens meer door fossiele brandstoffen gevoede welvaart genoten, is de totale uitstoot CO2 in die periode met wel 50% gestegen. Het lijkt er wel op dat de werelduitstoot in 2025-2026 afvlakt of zelfs gaat dalen, onder meer doordat China’s uitstoot begint af te nemen.
Hoe tellen we onze spullen mee?
Het is oppassen met de interpretatie van cijfers. Het IEA gebruikt binnenlandse CO2-uitstoot gedeeld door het aantal inwoners, maar dat is niet altijd representatief voor de hoogte van de consumptie van inwoners.
De uitstoot van geïmporteerde spullen die je koopt, wordt bijvoorbeeld niet meegeteld. Als je elektronica uit Zuid-Korea komt en je kleding uit Bangladesh, wordt de uitstoot van die productie aan de inwoners van Zuid-Korea en Bangladesh toegerekend. De CO2-uitstoot gebaseerd op consumptie voor Europa en de Verenigde Staten is hoger dan de binnenlandse CO2-uitstoot, en voor China en India juist lager [2,3].
De CO2-uitstoot van internationale lucht- en scheepvaart zit ook niet in de cijfers: jaarlijks ongeveer 0,13 ton per wereldburger [2,3]. Maar daar zijn de individuele verschillen zeer groot, want de meeste mensen vliegen niet of heel weinig.